Đau khớp có thể là dấu hiệu bệnh gút

Gút là bệnh rối loạn chuyển hóa dẫn đến tình trạng tăng axit uric trong máu. Hậu quả của quá trình này là sự lắng đọng của tinh thể muối urat ở khớp và các mô trong cơ thể. Đa số bệnh phát sinh trong tuổi 40 đến 60, nhưng mấy năm gần đây, ngày càng có nhiều bệnh nhân ở độ tuổi 30.

Bác sĩ Hồ Phạm Thục Lan, Trưởng khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Nhân Dân 115 cho biết, khi mới được phát hiện, gút được ví von là "bệnh nhà giàu" hay "bệnh của vua", vì bệnh nhân thường là người giàu có, nhưng quan điểm này rất sai lầm, vì trong thực tế, bất cứ thành phần kinh tế nào cũng mắc bệnh gút. Bệnh gây đau đớn, làm giảm hoặc mất năng suất lao động, chức năng vận động.

Hơn 90% các trường hợp gút là nguyên phát, tức không rõ nguyên nhân, 10% còn lại là thứ phát sau một số bệnh khác hoặc dùng thuốc. Bệnh thường gặp ở nam nhiều hơn nữ. Bệnh thường phát sinh sau khi sử dụng các thuốc lợi tiểu, kháng lao, aspirine... hoặc sau các bệnh suy thận, béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn chuyển hoá lipid máu, bệnh ác tính cơ quan tạo máu.

Tinh thể urat trong dịch khớp gây bệnh gút qua kính hiển vi phân cực.

Bệnh thường khởi phát đột ngột ở một khớp, hay gặp nhất là khớp bàn ngón 1 bàn chân, khuỷu, gối, cổ chân. Đau thường về đêm, cường độ tăng nhanh trong 24-48 giờ, có thể kèm theo sốt lạnh run. Khớp bị ảnh hưởng sưng nóng đỏ rõ rệt. Không cần điều trị, bệnh kéo dài vài ngày rồi tự khỏi hoàn toàn, có thể có ngứa và bong vẩy ở da vùng khớp bị ảnh hưởng. Càng về sau đợt viêm khớp càng kéo dài, không tự khỏi, khoảng cách giữa các đợt ngày càng ngắn lại, các cơn viêm khớp xảy ra liên tiếp dần dần đưa đến gút mãn, biểu hiện bằng sự xuất hiện của nốt tophy, bản chất là sự lắng đọng của tinh thể urate ở phần mềm quanh khớp, kèm với di chứng cứng khớp, biến dạng khớp, mất chức năng vận động.

Bệnh đang có chiều hướng gia tăng nhanh trong mấy năm gần đây. Theo thống kê của khoa nội Cơ Xương Khớp Bệnh viện Nhân dân 115, bệnh gút chiếm khoảng 10% các bệnh khớp điều trị tại khoa. Do đời sống kinh tế xã hội phát triển, lối sống và thói quen ăn uống của người dân những năm gần đây có chiều hướng thay đổi, chuyển từ ăn rau củ sang ăn nhiều thịt cá, thực phẩm nấu sẵn và ít vận động. Bên cạnh đó, với lý do cần gặp gỡ đối tác, rượu bia đang trở thành thức uống thông dụng, làm cho tần suất bệnh ngày càng tăng cao.

Theo bác sĩ Thục Lan, hầu hết chẩn đoán bệnh gút hiện nay tại các cơ sở y tế tại TP HCM đều dựa vào nồng độ axit uric trong máu. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp tăng axit uric trong máu là bị gút. Axit uric là một sản phẩm của quá trình chuyển hóa đạm, do đó khi chúng ta ăn các loại thực phẩm có đạm đều có thể làm tăng nồng độ chất này trong máu. Tuy nhiên, không chỉ tinh thể urat trong dịch khớp mới gây ra viêm khớp cấp, các loại tinh thể canxi như calcium pyrophosphate cũng gây ra các triệu chứng giống như bệnh gút được gọi là bệnh giả gút. Điều này lý giải cho các trường hợp xét nghiệm axit uric bình thường trong máu nhưng vẫn có triệu chứng của bệnh gút.

Bác sĩ Lan nhấn mạnh, hiện nay kính hiển vi phân cực là phương pháp duy nhất có thể giúp dễ dàng phát hiện ra tinh thể urat trong dịch khớp từ đó có thể đưa ra chẩn đoán một cách chính xác nhất bệnh gút.

Một số lưu ý trong điều trị bệnh

- Cũng như những bệnh rối loạn chuyển hoá khác, khâu đầu tiên trong điều trị bệnh gút là cần thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt để giảm các yếu tố nguy cơ. Hạn chế các thức ăn nhiều đạm động vật bao gồm thịt đỏ, cá, tôm cua, tim, gan, thận, óc, hột vịt lộn..., hạn chế uống rượu bia, năng vận động, giảm cân nặng.

- Cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ nhằm khống chế các đợt viêm khớp cấp, làm hạ và duy trì axit uric máu ở mức cho phép, kiểm soát tốt các bệnh kèm theo. Để giảm viêm trong điều trị đợt gút cấp có thể lựa chọn các thuốc hiện hành như colchicine, NSAIDs, corticoid toàn thân hay tại chỗ, tùy vào cơ địa mỗi người.

- Để làm hạ và duy trì axit uric máu ở mức cho phép, có thể sử dụng các thuốc có tác dụng giảm tổng hợp axit uric như allopurinol, befuxostat, pegloticase hoặc các thuốc làm tăng thải axit uric khỏi cơ thể như probenecid hoặc sulfinpyrazone.

- Luôn cần thiết kiểm soát tốt các bệnh kèm theo như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hoá lipid máu.

Lê Phương

Xem chi tiết »

Chống tái phát bệnh gút bằng thảo dược

Những chia sẻ dưới đây của Tiến sĩ, bác sĩ Lê Phúc, bệnh viện Chấn thương chỉnh hình sẽ giúp bệnh nhân gút phòng ngừa những cơn đau tái phát của căn bệnh này.
Gút là một bệnh lý thường gặp với biểu hiện chính là đau mơ hồ ở các khớp, nhất là khớp cổ bàn chân. Bệnh xảy ra ở nam nhiều hơn nữ. Người mắc bệnh đa phần ở tuổi trung niên, tuy nhiên, gần đây do chế độ dinh dưỡng nhiều chất đạm nên tuổi trung bình của bệnh nhân ngày càng trẻ.
Triệu chứng điển hình là các cơn đau ở khớp mặc dù trước đó, bệnh nhân không bị chấn thương khớp, không bị quá tải, không bị thoái hóa hoặc viêm khớp. Cơn đau thường đến sau những bữa tiệc linh đình (tiêu thụ chất đạm nhiều), đau lúc nghỉ ngơi (không phải lúc đi, chạy hoặc vận động). Tùy trường hợp, bệnh nhân có thể đau dữ dội hoặc âm ỉ; nơi đau có thể bị sưng hoặc căng bóng. Những khớp thường bị đau nhất là bàn chân, đốt ngón cái, không loại trừ đốt cổ chân, gối và chi trên.
Đây là bệnh lý do biến dưỡng nên việc thay đổi lối sống, cách ăn uống và sinh hoạt rất quan trọng. Bệnh nhân cần giảm tiêu thụ các chất đạm (thịt, cá, trứng). Người bệnh lưu ý là giảm chứ không phải ăn càng ít càng tốt; tránh các loại thịt nội tạng như lòng lợn, bò, gan, thận, tụy, ăn nhiều rau. Các chất bột đường nên duy trì ở mức vừa đủ.
Thuốc điều trị gút là các loại kháng viêm không Steroid và thuốc giảm acid uric máu. Kháng viêm không Steroid dùng cho gút có thể là Diclofenac, Meloxicam, Allopurinol... Thuốc giảm acid uric máu có thể dùng là Colchicine, Zyloric... Những loại thuốc trên giúp giảm các cơn đau, khớp trở lại tình trạng không viêm, tuy nhiên trị dứt hẳn bệnh gút là điều không thể.
Kết quả nghiên cứu của Đại học Maryland và Đại học Mercer, Mỹ cho thấy: thảo dược Cery có chứa hợp chất 3nB (3-n-butylpthalide) giúp làm giảm các chất dịch gây phù nề xung quanh các khớp. Tinh dầu trong dược liệu này giúp giảm đau và giảm căng cứng các khớp bị sưng viêm. Đây là thảo dược có thể dùng như thức uống hằng ngày, giúp thanh lọc cơ thể và phòng bệnh. Bệnh nhân gút, viêm khớp, huyết áp có thể dùng 4-6 gói mỗi ngày. Các triệu chứng đau sẽ cải thiện rõ sau một đến 2 tuần sử dụng.

Ngọc Bích

Xem chi tiết »

Những thực phẩm kiêng với người bệnh gút

Khớp ngón chân cái là vị trí bệnh thường gặp nhất. Bệnh có thể tấn công bàn chân, mắt cá chân, đầu gối và tay. Mỗi đợt lên cơn đau cấp có thể kéo dài vài ngày, thậm chí vài tháng. Nam giới và những người béo phì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn cả.

Dưới đây là 8 món ăn bạn nên tránh:

1. Sò

Nếu bệnh tái phát thì bạn nên giảm ăn hải sản và thịt, Lona Sandon, chuyên gia dinh dưỡng, Trung tâm y tế Đại học Texas, Dallas, Mỹ cho biết.

Những thực phẩm có nguồn gốc từ động vật này rất giàu chất purin, có thể phân hủy thành axít uric. Bạn sẽ thoải mái trong việc lựa chọn đồ ăn khi bệnh đang tạm ổn, dù vậy vẫn nên ăn ít thịt và hải sản, tối thiểu khoảng 110g một ngày.

2. Cá trích

Trong khi một số loại hải sản bạn có thể ăn một lần trong một khoảng thời gian, thì một số nên loại khỏi danh sách hoàn toàn nếu bị gút. Có thể kể đến cá trích, cá ngừ. Trong khi đó, tôm, tôm hùm, cua tương đối an toàn.

3. Bia

Uống bia khiến bạn dễ tái phát bệnh hơn bao giờ hết. Không chỉ bởi nó làm tăng nồng độ axít uric mà còn vì bia gây trở ngại cho việc cơ thể tự thanh lọc axít này.

Thay vào đó bạn có thể uống rượu. Tuy nhiên, rượu mạnh thì không tốt cho sức khỏe của mọi người và cả bệnh nhân gút. Khi lên cơn cấp thì bác sĩ thường khuyên bạn kiêng rượu hoàn toàn.

4. Thịt đỏ

Khi nhắc đến chất purin thì tất cả các loại thịt đều giống nhau. Thịt trắng thì tốt hơn thịt đỏ, nhưng thi thoảng bạn ăn thịt đỏ cũng không sao.

Một số loại thịt đỏ được cho là an toàn như thịt lợn, thịt bò. Nếu bạn ăn thịt cừu thì nên ăn phần sườn.

5. Đồ uống ngọt

Bạn hãy tránh những loại nước uống ngọt nhiều đường fructose. Chất ngọt trong đó kích thích cơ thể sản sinh ra nhiều axít uric.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng nam giới tiêu thụ lượng đường fructose nhiều thì có nguy cơ cao hơn bị gút. Một nghiên cứu vào năm 2010 cũng chỉ ra rằng uống nước ngọt có đường fructose mỗi ngày làm nguy cơ mắc bệnh gút ở chị em dù chỉ uống 1 tháng một lần.

6. Măng tây

Măng tây, súp lơ, rau chân vịt và nấm có hàm lượng purin cao hơn so với các loại rau khác. Nếu bạn thích những thực phẩm này cũng không cần kiêng hoàn toàn.

Chế độ ăn nhiều rau sẽ giúp cơ thể bạn tự thải loại chất purin dễ dàng hơn. Cơ thể cũng dễ dàng bài tiết purin có nguồn gốc từ thực vật hơn.

7. Gan

Nội tạng động vật như gan, thận và lách thì tuyệt đối không nên ăn.

Ngoài 7 nhóm trên, vẫn còn rất nhiều thực phẩm bạn có thể lựa chọn thay thế, giúp chống lại bệnh gút. Danh sách này gồm thực phẩm được chế biến từ sữa ít béo, cà phê, trái cây, đặc biệt là loại quả có múi (cam, quýt...).

Bạn cũng cần đảm bảo uống 12-16 ly nước mỗi ngày, có thể thay thế bằng nước trái cây không đường, trà và cà phê.

Phương Trang (theo Health)

Xem chi tiết »

Bệnh gút - chẩn đoán sớm có thể chữa khỏi

Từ định nghĩa trên, nếu tìm được những lắng đọng vi tinh thể urat natri (tophi) trong cơ thể thì người đó có thể đã bị bệnh gút. Siêu âm khớp, thận đối chiếu với X Quang giúp phát hiện sớm những mảng muối urat bám vào khớp, sỏi urat ở thận, cục tophi ở dưới da trên cả những người tăng acid uric máu chưa triệu chứng.

Tinh thể muối urat lắng đọng ở đâu cũng đều có thể gây viêm và gây tổn thương ở đó như tim, thận, khớp, vành tai, dưới da,… trong đó khớp là nơi nhạy cảm với các phản ứng viêm nên dễ gây đau. Tinh thể muối urat lắng đọng là thủ phạm gây nhiều biến chứng nguy hiểm như phá hủy xương khớp, bệnh tim mạch, suy thận mạn tính…

Tinh thể muối urat bám vào đầu khớp bệnh nhân gút.

Tinh thể muối urat lắng đọng trong cơ thể là hệ quả của tăng acid uric máu, nhưng không phải ai tăng acid uric máu cũng bị lắng đọng thành tinh thể muối urat gây bệnh gút. Thường những trường hợp tăng acid uric máu nếu kèm theo những rối loạn khác sẽ dễ dẫn đến các điều kiện kết tủa tinh thể muối urat như: nồng độ acid uric máu, nồng độ natri, độ pH, nhiệt độ, các protein tạo lõi... Lâu nay, việc điều trị gút chỉ tập trung kiểm soát nồng độ acid uric máu để hạn chế kết tủa thêm tinh thể muối urat mà chưa tìm cách thúc đẩy việc làm tan tinh thể muối urat đã lắng đọng, do đó kết quả điều trị còn hạn chế.

Là một trong những cơ sở y tế tại Việt Nam nghiên cứu và điều trị chuyên sâu về bệnh gút, các giáo sư, bác sỹ của Viện Gút ở TP HCM đã tập trung thác tính an toàn và hiệu quả của một số loại thảo dược, ứng dụng điều trị cải thiện chức năng gan, thận, tăng cường tuần hoàn, chống ô xy hóa, cân bằng độ pH… tạo thuận lợi cho cơ thể tự sửa chữa và thúc đầy các điều kiện thuận lợi làm tan tinh thể muối urat đã lắng đọng.

Kết quả trên hàng nghìn bệnh nhân gút mãn tính được điều trị theo phương pháp này, nhiều u cục tophi đã mềm đi và nhỏ lại, một số u cục tophi tiêu hết. Nhiều bệnh nhân gút trước điều trị theo phương pháp này cứ một vài tuần lại tái phát cơn gút cấp nhưng sau một điều trị tích cực bằng phương pháp này đã 2 – 3 năm nay không bị tái phát dù họ ăn uống khá thoải mái.

Ông Hà Văn Chớ ở TP HCM bị gút nhiều năm, đã nổi rất nhiều u cục tophi, trong đó cục tophi ở ngón chân bị vỡ dẫn đến nhiễm trùng, có nguy cơ phải tháo khớp. Sau một thời gian điều trị ở Viện Gút, ngón chân của ông đã hết nhiễm trùng và liền miệng, nhiều cục tophi đã nhỏ tình trạng đau nhức của cơn gút cấp cũng đã hết được gần 2 năm nay.

Các cục tophi của ông Hà Văn Chớ trước và sau điều trị ở Viện Gút.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Nguyệt Nga, Viện Gút TPHCM, nếu phát hiện bệnh sớm, lượng tinh thể muối urat lắng đọng còn ít thì việc điều trị tan urat sẽ dễ dàng hơn những người đã bị gút mãn tính. Nếu điều trị phục hồi các rối loạn chuyển hóa, đồng thời làm sạch tinh thể muối urat thì cũng có thể được coi là hết bệnh gút. Tuy nhiên dù có được điều trị hết gút, bệnh nhân vẫn cần duy trì chế độ sinh hoạt ăn uống hợp lý để chống tái mắc bệnh.

Hiện nay, Viện Gút đã triển khai phương pháp điều trị này tại các phòng khám ở số 98 Yên Thế, phường 2, quận Tân Bình, TP HCM; phòng khám ở số 125 Ông Ích Khiêm, quận Hải Châu, Đà Nẵng và phòng khám ở số D22 phố Hồng Châu, Hải Dương. Đơn vị này cũng thiết lập một đường dây nóng để giải đáp các thắc mắc của người bệnh: 0982.1800.80. Website: www.benhgout.net .

Ngọc Bích

Xem chi tiết »

Những thảo dược tốt cho bệnh gút

Dưới đây là 3 thảo dược quý mà người bị bệnh gút nên biết.

Cây sói rừng

Loại cây này còn gọi là "cửu tiết trà", "tiếp cốt mộc", "cửu tiết phong"… và có tên khoa học là Sarcandra grabra (Thunb), mọc hoang ở nhiều nơi trên nước ta. Theo dược học cổ truyền, cây sói rừng vị cay, tính bình, được xem là vị thuốc quý dùng rộng rãi trong dân gian với công dụng thải trừ độc, giảm đau, kháng khuẩn và điều hòa miễn dịch, thường dùng trong các bệnh lý viêm nhiễm, bệnh tự miễn, viêm khớp dạng thấp, thống phong (bệnh gút).

Các kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy, dịch chiết từ cây sói rừng có tác dụng chống viêm đạt hiệu quả 97,6%, không gây tác dụng phụ, đặc biệt phần lá cây có tác dụng kháng khuẩn mạnh nhất. Các nhà y học cổ truyền Trung Quốc đã bào chế sói rừng thành dạng thuốc tiêm bắp để trị bệnh viêm đa khớp dạng thấp một cách hiệu quả.

Hy thiêm

Cây dược liệu hy thiêm còn có tên gọi khác là chó đẻ hoa vàng, được dùng phổ biến trong y học cổ truyền và công nghiệp dược ở Việt Nam. Hy thiêm chứa chất đắng daturosid, orientin và 3.7 dimethylquercetin giúp người mắc bệnh gút hạ acid uric trong máu. Hiện nay, nhiều nghiên cứu của đại học Dược Hà Nội cho thấy tác dụng hạ acid uric và chống viêm, giảm đau rõ rệt của loại cây này.

Hy thiêm còn có tác dụng dược lý như trừ phong thấp, thông kinh lạc, thanh nhiệt giải độc, lợi gân cốt, giảm đau, đồng thời có tác dụng an thần, hạ huyết áp, ức chế sự phát triển của những vết loét trên cơ thể. Nhờ vậy, dược liệu sẽ làm giảm biến chứng ở bệnh nhân gút.

Lá hy thiêm có tác dụng ức chế rõ rệt giai đoạn viêm cấp tính và ức chế yếu giai đoạn viêm mãn tính thực nghiệm. Mặt khác, độc tính cấp của hy thiêm tương đối thấp (77,7g trên mỗi kg trọng lượng), do đó chúng đã được bào chế thành thuốc điều trị bệnh gút.

Mã tiền chế

Để trị chứng phong thấp, từ xa xưa, ông cha ta đã biết sử dụng hạt mã tiền để chữa trị theo nguyên tắc "lấy độc trị độc". Đây là một kinh nghiệm có giá trị hết sức đặc biệt. Tác dụng chống tê mỏi và cắt cơn đau của hạt mã tiền đã được kiểm chứng trên thực tế từ đời này qua đời khác. Trong các bài thuốc dân gian chữa phong thấp có hiệu quả đều có thấy sử dụng đến mã tiền chế.

Kết quả nghiên cứu y học hiện đại cho thấy, tác dụng dược lý của mã tiền chế có tác dụng làm tăng hưng phấn thần kinh, làm tê thần kinh cảm giác, giảm đau, chống viêm, ức chế vi khuẩn. Trong y học cổ truyền, mã tiền chế có tác dụng khá phong phú: thúc đẩy sự vận hành của huyết dịch, trừ khử ứ trệ, thông kinh hoạt lạc, chống tê mỏi và cắt cơn đau xương khớp do phong tê thấp, đau do gút.

Công ty Dược phẩm Tâm Bình đã nghiên cứu và hợp tác với các nhà khoa học sản xuất thành công chế phẩm mới dưới dạng viên nang tiện dụng là Viên Gút Tâm Bình. Sản phẩm có công dụng đào thải làm giảm acid uric trong máu, giảm sưng và đau nhức các khớp, nhất là khớp ngón chân, bàn chân do gút. Nét độc đáo riêng biệt của sản phẩm Gút Tâm Bình là ở phương pháp bào chế công phu và kết hợp 3 thảo dược quý là cao lá sói rừng, hy thiêm, mã tiền chế với các vị thuốc Đông y có tác dụng bồi bổ can thận như đương quy, đỗ trọng và những vị thuốc khu phong trừ thấp, mạnh gân cốt như ngưu tất, thổ phục linh, cốt khí củ, độc hoạt, tỳ giải.

Ngọc Bích

Xem chi tiết »

Hỏng hết khớp chân tay vì bệnh gút

Bệnh nhân nhà ở Tân Phú, Đồng Nai, cho biết, ông bị bệnh từ hơn 10 năm nhưng nghĩ không nghiêm trọng nên không điều trị. "Khoảng 6 tháng trở lại đây, tôi thấy các khớp đau dữ dội, không thể cầm nắm và đi đứng được", bệnh nhân nói.

Khớp chân của bệnh nhân phù nề bởi các khối tôphi do Gút gây nên. Ảnh: Thiên Chương

Kết quả siêm âm và X-quang tại Phòng khám và điều trị chuyên sâu bệnh Gút TP HCM, cho thấy khớp gối, cổ chân, ngón chân, khủy tay, cổ tay và ngón tay của bệnh nhân đều bị các khối u cứng chứa tinh thể urat (còn gọi là khối tôphi) xâm lấn gây tổn thương. Đây chính là biến chứng do bệnh gút gây nên.

Các kết quả chẩn đoán trên người bệnh cho thấy, gút đã khiến ông Hồ bị suy thận độ 4, có sỏi thận do sự lắng đọng của axít uric thường thấy ở bệnh nhân gút giai đoạn muộn.

Bác sĩ Nguyễn Thị Nguyệt Nga, người trực tiếp khám và điều trị cho bệnh nhân cho biết, với những bệnh nhân bị gút ở giai đoạn muộn như ông Hồ, việc điều trị không cho kết quả ngay mà phải có thời gian. "Cần nhất là bệnh nhân phải phối hợp cùng bác sĩ trong tập luyện khớp, uống nhiều nước, dinh dưỡng hợp lý", bà Nga nói.

Ông Hồ bắt đầu được điều trị từ khâu phục hồi các tưới máu cho thận, tim và các khớp. "Khi thận đã hoạt động tốt, sự đào thải các chất cặn bã trong đó có axit uric trong điều trị gút mới cho kết quả tốt", bác sĩ Nga nói. Riêng các khối tôphi, sau một thời gian được làm mềm bằng thuốc, những khối nhỏ sẽ mềm và tự tan, các khối lớn sẽ được điều trị can thiệp bằng ngoại khoa.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyên mọi người nên kiểm tra lượng axít uric trong máu để sớm phát hiện và điều trị. Điều trị sớm giúp bệnh nhân thoát khỏi các biến chứng nguy hiểm như hỏng khớp, suy thận, sỏi thận.

Thiên Chương

Xem chi tiết »