Cảnh giác với đột tử ở người trẻ

Đột tử người trẻ có thể gây ra do nhiều nguyên nhân, trong đó có một bệnh lý khá nổi tiếng là hội chứng Brugada. Tim người có thể hoạt động đều đặn không ngưng nghỉ trong suốt cuộc đời là nhờ vào một hệ thống dẫn truyền điện học hoạt động theo những cơ chế điều hòa rất chính xác.

Hội chứng Brugada là một bệnh di truyền ít gặp làm ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền điện trong tim. Người mắc mang bệnh từ khi mới sinh, nhưng chỉ biểu hiện ở độ tuổi 30–40. Triệu chứng duy nhất của bệnh là ngất hoặc đột tử.

Thăm dò điện sinh lý để chẩn đoán hội chứng Brugada tại BV ĐH Y dược TP HCM. Ảnh: T.A

Nguyên nhân của hội chứng Brugada

Nhịp tim được duy trì bởi những xung điện được phát ra đều đặn từ một trung tâm phát nhịp, thông qua hệ thống dẫn truyền điện để đi đến cơ tim. Các tế bào dẫn truyền này hoạt động nhờ vào một kênh ion - cho phép các phần tử tích điện dương và âm đi qua màng tế bào cơ tim.

Ở bệnh nhân mắc hội chứng Brugada, một trong những kênh ion này bị khiếm khuyết, 1/3 số bệnh nhân bị khiếm khuyết ở một kênh ion đặc hiệu tên là SCN5A. Khiếm khuyết này có thể làm rối loạn dẫn truyền trong tim và gây ra một loại rối loạn nhịp có thể gây nguy hiểm tính mạng người bệnh gọi là rung thất. Khi rung thất xảy ra, tim người bệnh đập rối loạn, không còn trật tự, nhịp rất nhanh, khoảng 200–300 lần/phút làm tim không thể bơm máu đi nuôi cơ thể. Cơ quan đầu tiên đáp ứng với tình trạng này là não, lý giải triệu chứng ngất ở các bệnh nhân này.

Hội chứng Brugada là một bệnh lý di truyền, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong một gia đình. Trong khoảng 1/3 trường hợp, các bác sĩ có thể xác định được gene gây bệnh, tuy nhiên những trường hợp còn lại đến nay vẫn chưa tìm ra được các rối loạn di truyền gây ra bệnh lý nguy hiểm này.

Bệnh thường xuất hiện ở nam nhiều hơn nữ, đa số được chẩn đoán ở người lớn độ tuổi từ 25 đến 50. Người châu Á có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với các chủng tộc khác.

Bệnh có thể được phát hiện qua một số phương tiện chẩn đoán như điện tâm đồ, thăm dò điện sinh lý. Hiện nay, phương pháp điều trị duy nhất được chứng minh là đặt một thiết bị được gọi là máy sốc điện chuyển nhịp vào bên trong cơ thể. Thiết bị này sẽ theo dõi nhịp tim của bệnh nhân và sẽ phát ra xung sốc điện khi cần để kiểm soát rối loạn nhịp nguy hiểm, nhất là rung thất.

Bệnh nhân mắc hội chứng Brugada có thể có cuộc sống bình thường. Dù có được đặt máy máy sốc điện chuyển nhịp hay không, bệnh nhân cần luôn kiểm tra định kỳ với bác sĩ để chắc chắn tình trạng bệnh của mình đang được kiểm soát tốt. Vì Brugada là bệnh di truyền, các thành viên trong gia đình bệnh nhân cũng cần được tầm soát để chẩn đoán sớm và ngăn ngừa nguy cơ đột tử.

TS.BS Nguyễn Hoàng Định - Ths. BS Võ Tuấn Anh
Khoa Phẫu thuật Tim mạch BV ĐH Y dược TP HCM

Xem chi tiết »

10 biện pháp tự nhiên giảm nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ là căn bệnh rất đáng sợ vì có thể xảy ra với bất cứ ai và bất cứ lúc nào. Đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, nhưng không có nghĩa là không thể ngăn chặn. Trên thực tế, 80% cơn đột quỵ có thể được ngăn chặn.

Bạn có thể giữ cho trái tim mình khỏe mạnh và tránh nguy cơ đột quỵ bằng những bước đơn giản sau:

1. Đo huyết áp thường xuyên

Cần kiểm tra huyết áp để biết tình trạng của mình. Huyết áp cao là yếu tố lớn nhất trong những nguyên nhân của đột quỵ, vì thế cần giữ nó ở mức ổn định.

2. Kiểm tra nhịp tim

Nhịp tim bất thường có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ lên đến 500%. Nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ nếu nhịp tim của bạn có bất cứ điều gì bất thường.

3. Ngừng hút thuốc và uống rượu

Cả hai thứ này đều có hại cho sức khỏe và làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp hai lần. Nếu không phải là người hút thuốc, bạn cũng nên tránh xa những người hút thuốc lá bởi vì nghiên cứu từ ĐH Auckland cho thấy hút thuốc thụ động có nguy cơ đột quỵ cao gấp 82%.

4. Tránh căng thẳng

Một nguyên nhân nữa của đột quỵ là căng thẳng và trầm cảm. Nếu bắt đầu cảm thấy lo lắng và căng thẳng, bạn phải ngay lập tức tìm cách giải tỏa như nghe nhạc, đi bộ, hoặc làm những việc có thể khiến cho tâm trí của bạn trở nên thoải mái.

5. Hạn chế uống nước giải khát có ga

Nếu có thiên hướng dùng nhiều nước soda, bạn nên cố gắng giảm thiểu nó. Đồ uống có ga cũng có thể làm tăng lượng đường trong máu và dẫn đến bệnh tim và đột quỵ.

Nước uống có ga làm tăng nguy cơ đột quỵ. Ảnh: huffpost.

6. Tập thể dục thường xuyên

Thừa cân là một trong những yếu tố có thể dẫn đến đột quỵ. Tập thể dục thường xuyên có thể làm giảm cholesterol trong máu, giảm huyết áp và giảm nguy cơ đông máu. Bạn có thể chạy, đi bộ nhẹ nhàng, hoặc đi xe đạp…

7. Chú ý đến hàm lượng cholesterol trong máu

Nếu mức độ cholesterol đạt đến 200, bạn phải ngay lập tức đi khám bác sĩ và kiểm tra cẩn thận.

8. Ngủ ít nhất 7 giờ, nhưng không quá 10 giờ mỗi ngày

Theo một nghiên cứu tại ĐH Harvard, ngủ hơn 10 giờ mỗi đêm có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ lên 63%. Nếu ngáy to, bạn phải ngay lập tức tham khảo ý kiến ​​bác sĩ. Bởi vì những người ngáy to có nhiều khả năng bị đột quỵ, tiểu đường và bệnh tim.

9. Uống nhiều nước

Nghiên cứu tại ĐH Loma Linda phát hiện rằng uống ít nhất 5 ly nước mỗi ngày có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ xuống 53%. Nước làm loãng máu, ngăn ngừa máu đông gây ra bệnh tim và đột quỵ. Uống ít nước cũng có thể làm tăng nguy cơ bệnh tiểu đường và một số bệnh khác.

10. Ăn nhiều cà chua, nho, chuối và khoai lang

Những thực phẩm chứa kali như cà chua, nho, chuối, khoai lang... có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ xuống 20%. Kali còn có trong rau, cá, và các sản phẩm từ sữa. Ngoài ra, nấu ăn với dầu ôliu cũng có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ và đau tim.

Hằng Nguyễn (theo Care 2)

Xem chi tiết »

Cách cho ăn đúng với người bị đột quỵ

Bác sĩ Huỳnh Bích Thảo, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, người có rối loạn nuốt gặp khó khăn khi nuốt các chất, không chỉ thức ăn, thức uống mà còn cả khi uống thuốc và nuốt nước bọt. Tình trạng này khiến thức ăn dễ rơi vào đường thở, có khả năng gây nghẹt thở, về lâu dài có thể gây viêm phổi tái đi tái lại.
Tình trạng nghẹn, ho, sặc, khó thở khi ăn uống làm cho người bệnh cảm thấy không muốn ăn, dẫn đến thiếu nước và chất dinh dưỡng.

Thức ăn cho bệnh nhân sau đột quỵ cần được cắt nhỏ, nấu mềm, lỏng. Ảnh: nceasyfood

Các dấu hiệu giúp nhận biết rối loạn nuốt

- Thức ăn, thức uống trong miệng chảy ra ngoài khi đang ăn uống.
- Thường xuyên chảy nước bọt, nước bọt đọng nhiều trong miệng.
- Gặp khó khăn trong việc cắn, nhai, dùng lưỡi đẩy thức ăn.
- Phải gắng sức khi nuốt và nuốt lâu.
- Ho khi đang nhai chưa nuốt, khi mới nuốt và một hồi lâu sau khi nuốt.
- Nuốt rồi vẫn thấy vướng ở trong họng.
- Ngậm thức ăn lâu.

Theo bác sĩ Thảo, khi chăm sóc ăn uống cho người bệnh đột quỵ, đặc biệt là những người có rối loạn nuốt, cần lưu ý:

Thức ăn, thức uống
Thức ăn cần được cắt nhỏ, nấu mềm, lỏng. Nếu người bệnh nhai khó, nuốt khó, thức ăn cần phải được xay nhuyễn.
Đối với người bệnh ho sặc, thức uống cần được chế biến đặc hơn do chất lỏng chảy nhanh hơn, khiến bệnh nhân dễ sặc hơn.
Cần tránh các loại thức ăn:
- Thức ăn khô, kích thước lớn, có nhiều sợi xơ, dai, khó cắn, khó nhai.
- Thức ăn rời rạc thành từng miếng nhỏ.
- Thức ăn dễ dính vào răng, nướu và đọng lại trong má như bánh, kẹo dừa.
Tư thế ăn uống
- Người bệnh cần ngồi thẳng khi ăn, uống thuốc, súc miệng.
- Nếu người bệnh không thể tự ngồi, người chăm sóc nên quay đầu giường lên cao hoặc đỡ người bệnh xuống ghế có dựa lưng và chỗ đỡ tay, sử dụng gối chêm để hỗ trợ tư thế đúng và thoải mái.
- Tư thế tốt nhất là vuông góc ở hông, đầu gối và cổ chân, với bàn chân chạm sàn hoặc để trên bục nếu ngồi trên giường cao, không nên để chân lơ lửng.
- Người bệnh cần ngồi hoặc đi tới lui sau khi ăn 30 phút để tránh trào ngược.
Thực hiện quy tắc an toàn
- Chỉ ăn uống khi tỉnh táo. Ăn, uống chậm, từng muỗng, từng ngụm nhỏ.
- Nuốt 2-3 lần cho hết trước khi ăn, uống muỗng tiếp theo.
- Để thức ăn ở phía bên môi và lưỡi mạnh (bên yếu là bên thức ăn bị chảy ra ngoài).
- Không nói khi đang nhai và nuốt.
- Nếu người bệnh khó mở miệng, người chăm sóc dùng tay hỗ trợ môi, hàm, cằm của người bệnh.
- Nhắc người bệnh nuốt nước bọt hoặc nhổ ra.
- Khi người bệnh ngậm lâu, người chăm sóc nhắc người bệnh nuốt bằng lời nói hoặc bằng động tác sờ vào 2 bên má người bệnh.
- Khi ăn canh, phở thì ăn phần nước và phần cái riêng.
Môi trường ăn uống
- Đủ ánh sáng.
- Trong khi ăn, cần tránh các yếu tố gây xao lãng như tivi, radio và đông người làm người bệnh mất tập trung.
- Người chăm sóc cần động viên, khuyến khích, kiên nhẫn và giữ bầu không khí thoải mái, vui vẻ.
Vệ sinh miệng
- Vệ sinh miệng có vai trò rất quan trọng đối với người bệnh có rối loạn nuốt, các chất bẩn đóng trong miệng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Cần vệ sinh miệng cho người bệnh sau khi ăn. Nếu người bệnh không thể đánh răng và súc miệng thì cần rơ miệng để làm sạch răng, lưỡi và 2 bên má.
- Không sử dụng mật ong vì dễ gây sâu răng và phát triển vi khuẩn.
- Không dùng nước súc miệng có cồn vì sẽ làm khô miệng, dễ gây tình trạng viêm và nhiễm trùng cho người bệnh.
Các biện pháp hỗ trợ
Khi ăn uống bằng đường miệng không an toàn hoặc không hiệu quả, người bệnh cần được cung cấp dinh dưỡng và nước qua ống mũi - dạ dày, hoặc truyền dịch.

Lê Phương

Xem chi tiết »

Đột quỵ - căn bệnh không giết chết người cũng gây tàn phế

Chia sẻ tại Hội nghị Đột quỵ quốc tế ngày 14/10, Tiến sĩ Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP HCM cho biết cứ sáu người khỏe mạnh sẽ có một người bị đột quỵ trong tương lai. Tại các bệnh viện TP HCM, bệnh nhân đột quỵ gia tăng theo từng năm và số tuổi mắc bệnh ngày càng trẻ.

Đột quỵ còn gọi là tai biến mạch máu não. Trung bình cứ 10 người mắc bệnh thì hai người sẽ tử vong, năm người bị tàn phế. Chỉ có ba người có thể trở lại cuộc sống bình thường sau đột quỵ. Đột quỵ là một gánh nặng lớn cho bệnh nhân lẫn gia đình, xã hội.

Tiêm thuốc tiêu sợi huyết điều trị đột quỵ. Ảnh: H.T

Theo bác sĩ Thắng, ở Việt Nam đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh lý nói chung. Khi phát hiện người đột quỵ, người xung quanh cần đưa nạn nhân đến cơ sở y tế có khả năng điều trị càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không thực hiện các hành động xử lý không đúng cách như cạo gió, giật tóc, nặn chanh vào miệng... Những việc làm này hoàn toàn không có lợi và chậm thời gian cấp cứu bệnh nhân.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ

- Đột ngột yếu, tê hay liệt mặt tay hoặc chân, đặc biệt là ở một bên của cơ thể.

- Không nói được hoặc khó khăn trong nói hay hiểu ngôn ngữ.

- Đột ngột mất thị lực, đặc biệt chỉ ở một mắt.

- Đột ngột nhức đầu dữ dội mà không có nguyên nhân rõ ràng.

- Chóng mặt, mất thăng bằng hoặc phối hợp vận động, đặc biệt chóng mặt đi kèm với bất kỳ các triệu chứng trên.

Các bệnh viện có thể điều trị đột quỵ cấp tại TP HCM gồm Bệnh viện Nhân dân 115, Nhân dân Gia Định, Quận Thủ Đức, Nguyễn Tri Phương, Đại học Y dược TP HCM, Thống Nhất, Trưng Vương, Xuyên Á, Chợ Rẫy.

Lê Phương

Xem chi tiết »

Phòng ngừa và xử trí đúng cách đột quỵ

Theo Thạc sĩ Ngô Bá Minh, Bệnh viện Nhân dân 115, đột quỵ là nguyên nhân gây tàn phế hàng đầu, gây tử vong thứ ba sau tim mạch và ung thư.
Phòng ngừa đột quỵ bằng cách:

Kiểm tra sức khỏe thường xuyên

Mọi người, đặc biệt là người trên 50 tuổi nên khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Ngày nay đời sống khá hơn, mọi người quan tâm đến sức khỏe của mình nhiều hơn nhưng nhìn chung, kiến thức của đa số người dân vẫn còn hạn chế. Rất nhiều người bệnh đột quỵ trước đó cho rằng mình hoàn toàn khỏe mạnh. Thực tế họ đã có nhiều bệnh hoặc nhiều yếu tố nguy cơ mà không biết như tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu (thường kèm với "mỡ máu cao"). Do đó, cần khám sức khỏe định kỳ để có thể phát hiện sớm và được bác sĩ tư vấn điều trị đúng cách để phòng những biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Mọi người, đặc biệt là những người trên 50 tuổi nên khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Ảnh minh họa: Lê Phương

Kiểm soát huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Nếu không kiểm soát tốt huyết áp, nguy cơ đột quỵ sẽ rất cao. Tăng huyết áp là bệnh mạn tính, do đó, không thể điều trị hết bệnh mà chỉ có thể kiểm soát huyết áp tối ưu. Để có thể kiểm soát huyết áp, cần phải thực hiện chế độ ăn ít muối, giảm cân, giảm căng thẳng và uống thuốc điều trị liên tục.

Kiểm soát bệnh tim mạch

Tham khảo ý kiến bác sĩ và sử dụng thuốc kháng đông lâu dài trong điều trị rung nhĩ có thể giảm được 67% nguy cơ đột quỵ.

Giảm uống rượu, ngưng hút thuốc lá và tránh hút thuốc lá thụ động

Việc giảm rượu bia và ngưng hút thuốc lá làm giảm rõ rệt nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Giảm cân

Duy trì trọng lượng vừa phải bằng chế độ ăn hợp lý và tập thể dục thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Tăng hoạt động thể lực sẽ cải thiện tình trạng tim mạch và cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch như rối loạn lipid máu, béo phì, tăng huyết áp... Nên tập thể dục tối thiểu 30 phút một ngày (trừ trường hợp có bệnh nặng hoặc hạn chế cử động).

Kiểm soát đường huyết

Thực hiện chế độ ăn phù hợp để tiết chế lượng đường trong máu, đồng thời sử dụng các thuốc điều chỉnh đường huyết để hạn chế tối đa các biến chứng của tiểu đường, trong đó có đột quỵ.

Kiểm soát cholesterol trong máu

Kiểm soát hàm lượng cholesterol trong máu bằng chế độ ăn thích hợp, kiêng mỡ, các loại dầu ăn và các thức ăn giàu cholesterol. Sử dụng các loại thuốc chuyên biệt có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

Lựa chọn phương pháp ngừa thai thích hợp

Nếu bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ trên thì phải tham khảo ‎ý kiến bác sĩ sản khoa để có thể chọn lựa phương pháp ngừa thai thích hợp.
Tránh căng thẳng trong cuộc sống

Thay đổi chế độ ăn

Thực hiện chế độ ăn nhạt vì ăn nhạt tốt cho tim mạch và huyết áp, góp phần làm giảm nguy cơ đột quỵ. Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi hàng ngày, không cho thêm muối vào thức ăn đã chế biến, không sử dụng mỡ động vật để chế biến thức ăn (không dùng mỡ heo để chiên, không ăn thịt mỡ, tóp mỡ, mỡ hành...).

Khi xuất hiện các dấu hiệu đột quỵ , cần xử trí đúng cách:

- Đỡ người bệnh để không bị té ngã chấn thương.
- Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên nếu nôn ói; móc hết đàm nhớt cho bệnh nhân dễ thở.
- Gọi xe đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.
- Không tự ý cho uống hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác.
- Không để nằm chờ xem có khỏe lại không.
- Không cạo gió, cắt lễ, cúng vái…
Bác sĩ Minh khuyến cáo, phải đưa người bệnh vào bệnh viện càng nhanh càng tốt để có thể cứu sống kịp thời các phần não chưa chết nhưng đang bị thiếu máu nuôi, đang sưng, hoặc bị chèn ép.

Lê Phương

Xem chi tiết »